كرَجين يئرلي آشيقي، بالاخان دانش بيات لا مصاحبه
مصاحبه با آشيق بومي كرج، بالاخان دانش بيات

منبع: نشريه دانشجويي آواز آفتاب- دانشگاه آزاد اسلامي كرج صاحب امتياز: حميد احمدزاده تيليم خاني- سال اول شماره 2- تير 1380(ش)
قوشلار قاناديندا قارداش سوراغيندا
نئچه ايل بوندان اول رحمتليك علي كمالي بؤيوك شاعر و عارف تيليم خاني دونيا بويوندا تانيتديردي. آمما نه يازيق كي رحمتليك علي كمالي بو دونيادان كؤچندن سونرا يادا سالينميش تيليم خان ياواش ياواش ياددان چيخيردي. تا اينكه من بير گئن بير عالم و عاشيق سئور دوستوم آقاي زين العابدين جعفري و هابئله بير آيري بيليجي دوستوم درويش خان بهروان ايله بو زمينه ده دانيشاندا اونلار هر ايكيسي ده تيليم خان تحقيق ائله مگين ايلك آدديميني اوستاد آشيق بالاخان دانش بيات دان آسيلي بيلديرلر. او يوزدن بيز آشيق لا بير مصاحبه ائتمگين قرارينا گلديك. بوتون كولتور سئور تورك وطنداشلاريميزدان خواهش ائليريك هر جور شعر و يا مطلب و يا اليازمالارسي تيليم خان دان وارلاري ديرسا دانشگاهين آدرسينه گؤندرسين لر تا اؤز آدلارينا مجله ده چاپ اولونسون.
ائل آشيقي آشيق بالاخان دانش بيات لا مصاحبه:
س- اوستاد ممكن اولورسا اؤزونوزو تانيتديراسيز اوخوجولارا.
ج- منيم سيجيل آديم حيدرعلي دانش بيات دير كي ائل ايچينده بالاخان آدينا تانينميشام. من 1310(ش) دا اينديكي شهريار شهرستانيندا اولان محمود آباد قصبه سينده،آنادان اولموشام
س- سيزين خانواده (عائله) نيزده سيزدن سونرا يئنه ده آشيق واريميش؟
ج- اورا قدر كي من بيليرم يوخ. فقط منيم دايي لاريم كي شهريار منطقه سينده ياشاييرديلار شعر و سازا علاقه لري واريدي.
س- موسيقي و هنر ساحه سينده سيزين اوستاديز كيم اولوب؟
ج- من 18 ياشيما قدر اءزومون شخصي علاقه م اولدوغو اوچون ساز گؤتوردوم. آمما ياواش ياواش بيلديم كي اوستاد گؤرمه ميش هنر و موسيقي درياسيندا غواص ليق ائله مك ممكن دگيل. من او زمانين مشهر آشيقي اولان آشيق يوسوفون حضورونا گئديب و آلشار كندينده ياشايان آشيق يوسف قره خانلي دان آشيقليق اؤرگنديم.
س- اوستاد ائله كي دئييرلر آشيق يوسف قره خانلي تيليم خان مكتبينده اوستادليغا چاتميشدي.
ج- البته آشيق يوسف قره خانلي نين اوستادليغينا سؤز يوخدور. او بوتون تورك فولكلورونون بيرينجي عالم لريندن ساييليردي و او جور كي اؤزو دئييردي اونون اوستادي سنگك- مرغئي لي آولان آشيق محمد حسن هنرمند كي اودا آشيقليقي آتاسيندان يعني آشيق كرم دن اؤرگنميشدي. آشيق كرم ده آشيقليغي آتاسي شاعر و و آشيق توركمن محموددان اؤرگنميشدي. نئجه كي بيلرسيز توركمان محمود تيليم خانين نوه سي دير.
س- اوستاد سيزين فيكرينيزچه نئجه ائيلماق اولار بؤيوك تيليم اني بوگون هنر و شعر سئور تورك ديللي ايرانلي باجي قارداشلاريميزا تانيداق؟
ج- هر كس اليندن گلن قدر گرك چاليشا. آمما بوندان علاوه بو وظيفه ني گرك دولت بوينونا آلا. يعني اداره ارشاد اسلامي كرج و آيري مدنيت ائولري مثلا دانشگاهلار و راديو تلويزيون اداره لري گرك تحقيقي برنامه قويوب و بو مظلوم و حقّي آياق آلتيندا قالان شاعري هنر سئور ميللتيميزه تانيتسينلار. باخين بيز اگر اؤز غني فرهنگيميزه دايانساق و اؤز بالالاريميزي گئچميش فرهنگيميز ايله تانيش ائيله سك اوندا غرب فرهنگي بيزيم بالالاريميزي بيزدن آييرابيلمز. شاه زمانيندا تورك فرهنگي خارجي و گلمه فرهنگ ساييلاردي آمما غربي فرهنگ مترقي آدلانيردي. ائيله كي بير عده بيلمز آداملار اؤز بالالاري ايله اؤز آنا ديللرينده دانيشميرديلار و بيز گرك گرك ائله بوردان باشليياق. يعني ايراندا ايرانلي اولان قوملارين فرهنگ و مدنيت لرينه ارزش قائل اولاق و بيلك كي هر كس اؤز آنا ديليني ايسته مه سه آيري ديله ده عشق و اورك باغليليغي اولابيلمز.
س- تيليم خان بير چوخ شعرلرينده تيكمه داشلي خسته قاسيمدان آد آپارير. بونلارين بير بيري ايله ارتباطي اولوبدور يا يوخ؟
ج- چون خسته قاسم تيليم خان دان قاباق ياشاييب يعني نادر شاه زماني و اونا گؤره خسته قاسم تيليم خانا اوستاد ساييلابيلر و حتي تيليم خان بير شعرينده شكسته نفس ليك ايله دئيير:
خسته قاسم هرنه بيچيب، بيز اونون خوشه چيني اولموشوق.
س- سيزين دليليز وار كي خسته قاسم نادر شاه زماني ياشاييب؟
بلي خسته قاسم بسر شعرده دئيير:
سنه دئييم دده قاسم
اورگينده زده قاسم
نادر شاهين هيبتيندن
گليرسن پياده قاسم
س- اوستاد ايندي بير نئچه شعرده تيليم خان دان اوخوجولاريميزا هديه وئرين:
تيليم خانين بير نصيحت لي شعري وار جوانلارا، اونو سيزين كجله نيزه دئييرم:
جانيم اوغلام سندن منه امانت
بير اصيل آروادين قيزين آلگينان
آچيق جمالينا خوش رفتارينا
آغزيندان سلامين سؤزون آلگينان
ياخشي جوان گئديب پيس گؤزل آلماز
پيس گؤزل ياراسي جاندا ساغالماز
هر ساري خيرچادان بيل قوهون اولماز
بير اصيل تيك دن قوهون آلگينان
تيليم دالين داييپ بير قارلي داغا
باغبان اولگينان عاليشان باغا
تلسمه اورگينه همدم آلماغا
دولان بير دردينه درمان آلگينان
*****
بو شعري آقاي درويش بهروان بؤيوك تيليم خان دان نقل ائله ييب ساغ اولسون:
شيخ صنعان اولوب ترسا سئوميشم
دوغرو يوللاريمي كج ائيله ميشم
سالك محنتم برآب اولموشام
اؤزوم اؤز نفسيمه گوج ائيله ميشم
....
س- اوستاد مصاحبه ميزين سونوندا نه يوللار هنر سئونلره گؤستريرسينيز؟
ج- من بير دده كيمي عؤمرومو تورك مدنيتي يولوندا قويموشام. سيز اوولادلاريمدان ديلگيم بودور كي حيف دير اينسان بوجور اؤز ملي وارليغيندان و ادبي گنجينه سيندن ال گؤتورسون. باخين بو گون مترقي انسانلار آغير خرجلر ايله گئديب يئرلرين آلتين قازيب اؤزلري ايچون (چتين اوخونان داش يازلاردا) هويت آختاريرلار آمما نه يازيق كي بيز اولدوغو ادبي ارثيميزي باشينا بيراخيب حتي اونون يوخ اولماسينا-دا چاليشيريق. هردن بئله نظريمه گليركي گؤره سن تيليم خان شعرلرني اؤز آ‹اديلينده دئمه سيدي بوجور مظلوم اولاردي؟ البته كي يوخ. اوندا دانشگاهلاردا اونون اليازمالاريني گؤز اوستونه قويارديلار. حتي تيليم خان شناسي مكتبيده يولا سالارديلار. من سيز بالالاريمدان ايستگيم بودور توتدوغوز ادبي، هنري و ملي يولونوزدا ثابت قدم اولون. ايشالله اللهين كؤمگي ايله بير غيرت لي انسان تاپيليب تيليم خانين دا شعرلرين كتاب حالينا گتيره ر.
مصاحبه ني آپارانلار: حميد احمدزاده(تيليم خانلي) و حسين مرادي.